آنها فراهم نشود ، دور نباشد ناراحتى شديدى در بروجرد و اطراف آن روى دهد . چنان‌كه در اول ورود من به اين شهر يكى دو شب بعضى از الوار خانه‌هاى اطراف شهر را غارت كردند » . سپس مىنويسد : « اين شهر و بلكه صفحه لرستان هميشه ناامن بوده است . ديرگاهى است كه ادارهء ژاندارمرى اين‌جا تأسيس شده [ و ] با فداكارى بسيار اين ناحيه را امن نموده است و در اين ايام كه پستهاى ژاندارمرى بواسطه اشتغال آنها به جنگ با روس جمع شده و در بروجرد قوه‌اى از آنها باقى نمانده ، باز اغتشاش شروع شده [ است ] ؛ تا عاقبت چه باشد » . بعد مىنويسد : « چيزى كه اسباب اميدوارى است حكومت نظام السلطنه است در اين ناحيه كه مردم بروجرد و لرستان و مخصوصا رؤساى الوار از او ملاحظه دارند . نظام السلطنه ما فى شخصى متمول و مقتدر است . حكومتهاى مهم در ايران نموده ؛ مرجع خدمتهاى بزرگ در دولت بوده است . با عزم و پردل و در هر كار با ثبات قدم مىباشد . ايرادى كه بر او مىگيرند اين است كه در جمع مال اصرار دارد و بسط يدى كه لازمه مقام او است ندارد و به هر صورت نظام السلطنه يكى از رجال بزرگ ايران امروز به شمار مىرود . پيش از اين روابط سياسى خارجه اين شخص با انگليسيان بوده است و انگليسها او را يكى از هواخواهان خود مىشمرده‌اند ولى از وقتى كه آلمانها در جنوب و غرب ايران نفوذ يافته‌اند و مردم را برضد روس و انگليس برمىانگيزانند و از وقتى كه قواى ايلات و عشاير براى دفاع ملى حاضر مىشوند و ناچار يك تن از رجال معروف دولت بايد اين قوا را جمع‌آورى كند و فرمانده كل گردد ، آلمانها نظام السلطنه را براى انجام اين خدمت به هر وسيله بوده حاضر كرده‌اند « 1 » . نظام السلطنه هم رضايت قلبى شاه را در طرف شدن با روس احراز كرده ، براى انجام اين خدمت حاضر شده و قوه زيادى از الوار سگوند ، حسنوند ، بيرانوند و غيره جمع‌آورى نموده كه در داخل كارزار بشود » . اين عقيده بعضى از طرفداران اوست كه « نظام السلطنه روابط باطنى خود را با انگليسيها قطع نكرده است و داخل شدن او در اين كار از روى مصلحت بوده كه ظاهرا دشمنان آنها را محدود نگاهدارد و عمليات آنها را خنثى كند تا پيشامدها پرده را از روى حقيقت احوال بردارد » . در اين اوقات كه دولت‌آبادى در بروجرد اقامت داشته نظام السلطنه به اليشتر كه « شهر

--> ( 1 ) . قبلا هم اشاره كرده‌ايم كه آلمانها از رجال آن‌روز ايران كه از ديگران لايقتر و بيشتر مورد اعتماد بودند ، دو نفرشان را شايسته فرماندهى و رياست قواى دفاعيه ملى دانسته بودند كه يكى حاج مخبر السلطنه هدايت و يكى هم نظام السلطنه بود و چون دسترسى به هدايت نداشتند نظام السلطنه را برگزيدند .